Vermogen van het Vaticaan: hoe rijk is de kleinste staat ter wereld?

€ 14 miljard is het gemiddelde van de geschatte vermogens uit de topresultaten (World Economic Forum: $10 miljard, BBC: $15 miljard, Reuters: $20 miljard). Het vermogen van het Vaticaan wordt dus op circa € 14 miljard geschat, wat bestaat uit vastgoed, kunstcollecties en financiële investeringen. Exacte cijfers zijn niet openbaar, maar diverse bronnen bevestigen dat het om miljarden euro’s gaat.

Het totale vermogen van de Heilige Stoel omvat uiteenlopende posten: omvangrijk vastgoedbezit, wereldvermaarde museumcollecties en een solide financiële portefeuille. Niet alleen bezit het Vaticaan waardevolle katholieke monumenten in Rome, maar ook vele andere panden verspreid over grootsteden in Europa. Daarnaast leveren de musea en wereldwijde donaties jaarlijks substantiële inkomstenstromen op.

Wat bepaalt het vermogen van het Vaticaan?

Het rijke bezit van het Vaticaan steunt voor een groot deel op haar omvangrijke vastgoedportfolio. Honderden panden in Rome behoren tot het patrimonium van de kerk, evenals gebouwen elders in Europa. Daarnaast vormen haar museale kunstcollecties een niet te onderschatten bron van waarde; deze omvatten een unieke verzameling meesterwerken en historische documenten. Ook beschikt het Vaticaan over gevarieerde financiële investeringen, waaronder internationale aandelen en obligatieportefeuilles.

Naast deze onderdelen haalt de Heilige Stoel jaarlijks middelen uit rentebaten, inkomsten uit musea zoals het Vaticaans Museum en wereldwijde donaties. Het zijn deze onderscheidende bronnen van inkomsten en waarde die samen zorgen voor een miljardenpositie, unieker en gediversifieerder dan bij andere staten. Vergelijkbare schattingen vind je bij beroemdheden als Hans van Hattem of Van Seumeren, maar de structuur van het Vaticaanse vermogen blijft uitzonderlijk.

Hoe verdedigt het Vaticaan de omvang van haar vermogen?

Het Vaticaan publiceert zelf slechts in beperkte mate financiële cijfers en geeft aan dat een groot deel van de bezittingen dient voor het ondersteunen van kerkelijke, religieuze en maatschappelijke taken. Openbaarheid over exacte bedragen is er nauwelijks, maar de kerk benadrukt dat opbrengsten niet privé worden aangewend. Bovendien zijn veel bezittingen – zoals kunst en monumentaal vastgoed – praktisch onbetaalbaar en lastig te verkopen zonder cultureel verlies.

Op kritische vragen over de omvang van het vermogen reageert het Vaticaan ook door te wijzen op de hoge kosten van instandhouding en het bewaken van het cultureel erfgoed. De Heilige Stoel heeft immers verantwoordelijkheid om unieke kunst en historie te beschermen voor komende generaties, en stelt dat miljoenen uitgaven daarvoor noodzakelijk zijn. Voor andere voorbeelden van onderscheidende vermogensposities kun je kijken naar het vermogen van Van Persie of Martin van den Brink.

Omgaan met kritiek op het vermogen van het Vaticaan

Er is regelmatig kritiek vanuit kerkelijke en maatschappelijke hoek op de omvang en transparantie rondom het vermogen van het Vaticaan. Tegenstanders beweren dat delen van dit vermogen effectiever ingezet zouden kunnen worden voor sociale projecten, armoedebestrijding of ontwikkelingshulp. Toch verdedigt het Vaticaan zich door te stellen dat hun inkomstenbron daadwerkelijk wereldwijd ten goede komt aan humanitaire doelen – van ziekenhuizen tot noodhulp.

Bovendien benadrukt de Heilige Stoel dat zonder deze structurele inkomsten en het beschermde patrimonium, het in stand houden van het religieuze en culturele erfgoed niet mogelijk zou zijn. Het Vaticaan verwijst naar haar uitgesproken ondersteuningsprogramma’s in tal van landen. Ter vergelijking: andere grote vermogens, zoals bij Manon van Essen of Youp van ’t Hek, staan niet onder eenzelfde publieke druk en accountability als die van het Vaticaan.

Samenvatting: vermogen van het Vaticaan in cijfers

Hoewel exact inzicht in de cijfers ontbreekt en veel posten lastig zijn te waarderen, wordt het totale vermogen van het Vaticaan structureel op miljarden euro’s geschat. Door de combinatie van onroerend goed, kunstbezit en financiële investeringen behoort het Vaticaan tot de rijkste religieuze instituten ter wereld. Het vermogen van het Vaticaan is hiermee zowel qua omvang als samenstelling uniek in het mondiale landschap.